Zadłużenie wobec ZUS a odpowiedzialność zarządu spółki z o.o.
Zaległe składki to jeden z najczęstszych długów spółek w kłopotach – i jeden z najczęstszych powodów osobistej odpowiedzialności członków zarządu.
Krótko: do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio m.in. art. 116 Ordynacji podatkowej (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Oznacza to, że przy bezskutecznej egzekucji ze spółki ZUS może wydać decyzję, w której przeniesie odpowiedzialność za zaległości składkowe na członków zarządu – na tych samych zasadach co urząd skarbowy.
Na jakiej podstawie ZUS sięga do członków zarządu?
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie tworzy własnych zasad odpowiedzialności zarządu, tylko odsyła do Ordynacji podatkowej (art. 31). W praktyce oznacza to, że:
- członkowie zarządu odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem,
- warunkiem jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki,
- odpowiedzialność obejmuje składki, których termin płatności upływał w czasie pełnienia funkcji,
- ZUS orzeka o odpowiedzialności w decyzji (art. 108 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy).
Jak można się bronić?
Przesłanki zwalniające są takie same jak przy podatkach (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej): członek zarządu nie odpowiada, jeśli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ), że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, albo jeśli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja pozwoli zaspokoić zaległości w znacznej części.
Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu – sprawy te rozpoznają sądy ubezpieczeń społecznych.
Terminy
- Na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej – co do zasady 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość (art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej stosowany odpowiednio).
- Na wniosek o upadłość – 30 dni od dnia niewypłacalności spółki (art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego). Rosnące zaległości w ZUS często są pierwszym sygnałem, że ten termin już biegnie.
Co zrobić, gdy spółka nie płaci składek?
- Rozmawiać z ZUS wcześniej, nie później. Ustawa przewiduje możliwość zawarcia umowy o rozłożeniu należności na raty lub odroczeniu terminu płatności (art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
- Ocenić wypłacalność spółki – opóźnienie w płatnościach przekraczające trzy miesiące oznacza domniemanie niewypłacalności (art. 11 Prawa upadłościowego).
- Rozważyć restrukturyzację, jeśli biznes ma szansę – układ może objąć także zobowiązania publicznoprawne, na zasadach określonych w Prawie restrukturyzacyjnym.
- Dokumentować decyzje zarządu i stan finansów – mogą być potrzebne do wykazania braku winy.
Pamiętaj: zmiana zarządu ani sprzedaż udziałów nie usuwa odpowiedzialności za składki, których termin płatności przypadł w czasie pełnienia funkcji.
Podstawa prawna i źródła
Masz podobny problem w swojej spółce? Opisz sytuację – pierwsza konsultacja jest bezpłatna.
Porozmawiajmy o sytuacji Twojej spółki
Opisz krótko swoją sytuację. Skontaktujemy się z Tobą, aby omówić możliwości dalszego postępowania.