Odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki (art. 116 Ordynacji podatkowej)
Urząd skarbowy może sięgnąć do prywatnego majątku członka zarządu, jeśli egzekucja ze spółki okaże się bezskuteczna. Wyjaśniamy przesłanki, terminy i sposoby obrony.
Krótko: za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej). Odpowiedzialność obejmuje zaległości, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich funkcji. Członek zarządu może się od niej uwolnić tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Kiedy członek zarządu odpowiada za podatki spółki?
Muszą łącznie wystąpić trzy okoliczności:
- Zaległość podatkowa spółki – np. niezapłacony VAT, CIT czy zaliczki na podatek pobrane od pracowników.
- Bezskuteczna egzekucja z majątku spółki – w całości lub w części.
- Pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, gdy upływał termin płatności danego podatku (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej).
Odpowiedzialność ma charakter osobisty i nieograniczony – obejmuje cały majątek członka zarządu – ale subsydiarny: urząd może po nią sięgnąć dopiero wtedy, gdy nie da się wyegzekwować należności od spółki.
Jak członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności?
Art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które wyłączają odpowiedzialność. Członek zarządu nie odpowiada, jeżeli:
- wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo w tym czasie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,
- wykaże, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy,
- wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu – to on musi te okoliczności wykazać. Dlatego warto zachować dokumenty z okresu pełnienia funkcji: sprawozdania, zestawienia zobowiązań, korespondencję, protokoły posiedzeń.
„Właściwy czas” na wniosek o upadłość wyznacza Prawo upadłościowe: 30 dni od dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna (art. 21 ust. 1). Szczegóły: wniosek o ogłoszenie upadłości spółki.
Ile lat urząd ma na wydanie decyzji?
O odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 Ordynacji podatkowej). Decyzji takiej nie można wydać, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (art. 118 § 1). Zobowiązanie wynikające z wydanej decyzji przedawnia się po upływie 3 lat od końca roku, w którym decyzję doręczono (art. 118 § 2).
Art. 116 Ordynacji podatkowej a art. 299 KSH
| Art. 116 Ordynacji podatkowej | Art. 299 KSH | |
|---|---|---|
| Wierzyciel | Urząd skarbowy (i odpowiednio ZUS) | Pozostali wierzyciele spółki |
| Tryb | Decyzja administracyjna | Pozew i wyrok sądu |
| Zakres | Zaległości z terminem płatności w czasie pełnienia funkcji | Zobowiązania spółki przy bezskutecznej egzekucji |
| Zwolnienie | Terminowy wniosek, brak winy albo wskazanie mienia spółki | Terminowy wniosek, brak winy albo brak szkody wierzyciela |
Te same zasady – na podstawie odesłania w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – dotyczą zaległości składkowych wobec ZUS.
Co robić, gdy spółka ma zaległości podatkowe?
- Nie czekać na egzekucję. Rozważyć wniosek o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie zaległości na raty (art. 67a Ordynacji podatkowej).
- Ocenić wypłacalność spółki. Jeśli spółka jest niewypłacalna, liczy się 30-dniowy termin na wniosek o upadłość albo szybka decyzja o restrukturyzacji.
- Zabezpieczyć dokumentację pozwalającą wykazać przesłanki zwalniające z odpowiedzialności.
Podstawa prawna i źródła
- Ordynacja podatkowa (ISAP)
- Prawo upadłościowe (ISAP)
- Kodeks spółek handlowych (ISAP)
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (ISAP)
Masz podobny problem w swojej spółce? Opisz sytuację – pierwsza konsultacja jest bezpłatna.
Porozmawiajmy o sytuacji Twojej spółki
Opisz krótko swoją sytuację. Skontaktujemy się z Tobą, aby omówić możliwości dalszego postępowania.