Jak zamknąć spółkę z o.o.? Likwidacja, sprzedaż udziałów czy upadłość — porównanie
Trzy drogi zakończenia działalności spółki z o.o. — kiedy która jest możliwa, ile trwa i jakie obowiązki ciążą na zarządzie.
Krótko: spółkę z o.o. można zakończyć na trzy główne sposoby: przez likwidację (gdy majątek wystarcza na spłatę długów), przez sprzedaż udziałów (spółka istnieje dalej, zmienia się właściciel) albo – gdy spółka jest niewypłacalna – przez wniosek o ogłoszenie upadłości lub próbę restrukturyzacji. Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy spółka jest w stanie zapłacić swoim wierzycielom.
1. Najpierw: czy spółka jest wypłacalna?
To pytanie rozstrzyga o dalszych krokach. Według Prawa upadłościowego spółka jest niewypłacalna, gdy utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się to, gdy opóźnienie w ich zapłacie przekracza trzy miesiące. Niewypłacalna jest też spółka, której zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku przez okres dłuższy niż 24 miesiące (art. 11 Prawa upadłościowego).
- Spółka wypłacalna – możliwa jest likwidacja albo sprzedaż udziałów.
- Spółka niewypłacalna – zarząd ma obowiązek złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w ciągu 30 dni od dnia, w którym wystąpiła niewypłacalność (art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego). Alternatywą może być otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego.
2. Likwidacja spółki z o.o.
Likwidacja to uporządkowane zakończenie działalności: spłata wierzycieli, sprzedaż majątku, podział tego, co zostanie, i wykreślenie spółki z KRS. W uproszczeniu wygląda tak:
- Uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji – protokołowana przez notariusza (art. 270 pkt 2 KSH).
- Likwidatorzy – co do zasady stają się nimi członkowie zarządu, chyba że umowa spółki lub uchwała wspólników stanowi inaczej (art. 276 § 1 KSH).
- Zgłoszenie do KRS otwarcia likwidacji i likwidatorów; spółka działa dalej z dopiskiem „w likwidacji”.
- Ogłoszenie i wezwanie wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 279 KSH).
- Zakończenie bieżących spraw, ściągnięcie należności, wypełnienie zobowiązań i spieniężenie majątku (art. 282 KSH).
- Podział majątku między wspólników – nie wcześniej niż po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia o otwarciu likwidacji (art. 286 § 2 KSH).
- Sprawozdanie likwidacyjne i wniosek o wykreślenie spółki z rejestru (art. 288 KSH).
Z tych terminów wynika, że likwidacja trwa zwykle co najmniej kilka miesięcy, a w praktyce często dłużej. Jeżeli w trakcie likwidacji okaże się, że majątek nie wystarcza na spłatę długów, likwidatorzy muszą rozważyć złożenie wniosku o upadłość.
Więcej o przebiegu: likwidacja spółki z o.o.
3. Sprzedaż udziałów
Sprzedaż udziałów nie „zamyka” spółki – spółka istnieje dalej, zmienia się tylko jej właściciel. Dla wspólnika to jednak sposób na wyjście z biznesu.
- Umowa zbycia udziałów wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 KSH).
- Umowa spółki może ograniczać zbycie udziałów, np. wymagać zgody spółki albo przewidywać prawo pierwszeństwa (art. 182 KSH) – trzeba to sprawdzić przed transakcją.
- O zbyciu trzeba zawiadomić spółkę z przedstawieniem dowodu (art. 187 KSH), a zarząd zgłasza zmianę wspólników do KRS i aktualizuje dane w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych.
Ważne: sprzedaż udziałów lub zmiana zarządu nie zwalnia byłych członków zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia przez nich funkcji. Piszemy o tym szerzej w poradniku o odpowiedzialności członka zarządu.
Więcej: przejęcie spółki i zbycie udziałów
4. Upadłość i restrukturyzacja
Gdy spółka jest niewypłacalna, likwidacja „zwykłym” trybem nie rozwiąże problemu długów. Do wyboru są wtedy:
- Wniosek o ogłoszenie upadłości – składany w ciągu 30 dni od wystąpienia niewypłacalności. Spóźnienie może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego), osobistej odpowiedzialności za długi spółki (art. 299 KSH), a nawet orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 373 Prawa upadłościowego).
- Restrukturyzacja – jeśli firma ma szansę dojść do porozumienia z wierzycielami. Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery postępowania: o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanację.
Więcej: restrukturyzacja, postępowania układowe i upadłość
5. Porównanie w skrócie
| Likwidacja | Sprzedaż udziałów | Upadłość / restrukturyzacja | |
|---|---|---|---|
| Dla jakiej spółki | Wypłacalnej | Każdej (kupujący musi zaakceptować jej sytuację) | Niewypłacalnej lub zagrożonej niewypłacalnością |
| Co dzieje się ze spółką | Zostaje wykreślona z KRS | Działa dalej z nowym właścicielem | Upadłość – majątek sprzedaje syndyk; restrukturyzacja – spółka może działać dalej |
| Minimalny czas | Co najmniej 6 miesięcy od ogłoszenia | Od kilku dni do kilku tygodni | Zależy od sądu i rodzaju postępowania |
| Odpowiedzialność byłego zarządu | Pozostaje za okres pełnienia funkcji | Pozostaje za okres pełnienia funkcji | Terminowy wniosek chroni przed odpowiedzialnością z art. 299 KSH |
6. Od czego zacząć?
- Zbierz aktualne dane: ostatnie sprawozdanie finansowe, zestawienie zobowiązań (z terminami płatności), listę umów (najmy, leasingi, kredyty), odpis z KRS i umowę spółki.
- Oceń, czy spółka jest wypłacalna – to wyznacza dostępne ścieżki i terminy.
- Jeśli istnieje ryzyko niewypłacalności – nie zwlekaj. 30-dniowy termin na wniosek o upadłość biegnie od dnia wystąpienia niewypłacalności, a nie od dnia, w którym zarząd ją zauważył.
Jeżeli chcesz omówić sytuację swojej spółki, opisz ją w formularzu – pierwsza rozmowa jest bezpłatna.
Porozmawiajmy o sytuacji Twojej spółki
Opisz krótko swoją sytuację. Skontaktujemy się z Tobą, aby omówić możliwości dalszego postępowania.
